ప్రభుత్వ పాఠశాల అంటే ఒకప్పుడు పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాల పిల్లలకు అందుబాటులో ఉండే విద్యాసంస్థ అనే భావన మాత్రమే ఉండేది. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థను మౌలిక వసతులు, సాంకేతికత, క్రీడలు, నాణ్యమైన బోధనతో కొత్త స్థాయికి తీసుకెళ్లాలనే ప్రయత్నం ఇప్పుడు మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. విశాఖ జిల్లా మధురవాడలోని చంద్రంపాలెం జడ్పీ ఉన్నత పాఠశాల ఆధునీకరణ దీనికి ఒక ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.
దివీస్ ల్యాబ్స్ సహకారంతో ‘ప్రాజెక్ట్ చంద్రా’ కింద ఆధునీకరించిన ఈ పాఠశాలను విద్య, ఐటీ శాఖల మంత్రి నారా లోకేష్ ప్రారంభించడం కేవలం ఒక భవనం ప్రారంభోత్సవంగా చూడటం సరికాదు. ప్రభుత్వ పాఠశాలలను ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థలకు దీటుగా తీర్చిదిద్దాలన్న ప్రభుత్వ ఆలోచనకు ఇది ఒక ప్రదర్శనాత్మక ఉదాహరణగా చూడాలి.
భవనం మారడం కాదు.. ప్రభుత్వ విద్యపై నమ్మకం మారాలి
చంద్రంపాలెం పాఠశాలలో ఆధునిక తరగతి గదులు, క్రీడా మైదానాలు, మెరుగైన మౌలిక వసతులు ఏర్పాటవడం విద్యార్థులకు ప్రత్యక్ష ప్రయోజనం. అయితే ఇలాంటి ప్రాజెక్టుల అసలు విజయం భవనాల అందంలో కాదు.. వాటి ద్వారా విద్యార్థుల ఆత్మవిశ్వాసం పెరగడంలో ఉంటుంది.
మంత్రి లోకేష్ విద్యార్థులతో నేరుగా ముఖాముఖి నిర్వహించడం ఈ కార్యక్రమానికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది. సాధారణంగా ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల్లో మంత్రులు ప్రసంగించి వెళ్లిపోతారు. కానీ విద్యార్థుల ప్రశ్నలను స్వీకరించి, తన బాల్య అనుభవాలను పంచుకుంటూ, రాజకీయాలు, సమాజం, క్రీడలు, విద్య, భవిష్యత్తు వంటి అంశాలపై వారితో మాట్లాడటం ఒక భిన్నమైన కమ్యూనికేషన్ విధానాన్ని సూచించింది.
విద్యార్థులు నాయకులను కేవలం వేదికపై చూసే పరిస్థితి నుంచి.. ప్రశ్నలు అడిగి సమాధానాలు పొందే స్థాయికి రావడం కూడా ప్రజాస్వామ్య విద్యలో భాగమే.
‘షీ ప్లే’.. క్రీడల్లో బాలికలకు కొత్త అవకాశాలు
చంద్రంపాలెం కార్యక్రమంలో నారా లోకేష్ ప్రస్తావించిన ‘షీ ప్లే’ ఆలోచన కూడా ప్రాధాన్యత కలిగినదే. క్రీడలు కేవలం శారీరక ఆరోగ్యానికి సంబంధించినవి కావు. అవి నాయకత్వం, క్రమశిక్షణ, పోటీ తత్వం, టీమ్‌వర్క్ వంటి లక్షణాలను పెంచుతాయి.
ప్రత్యేకించి బాలికలకు క్రీడల్లో అవకాశాలు పెంచడం ద్వారా పాఠశాల స్థాయి నుంచే వారి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచవచ్చు. గ్రామీణ, ప్రభుత్వ పాఠశాలల నుంచి అంతర్జాతీయ స్థాయి క్రీడాకారులు రావాలంటే మైదానాలు, కోచింగ్, పరికరాలు, ప్రోత్సాహకాలు అవసరం. ఆ దిశగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో క్రీడా మౌలిక వసతులను బలోపేతం చేయాలన్న ఆలోచన సరైన దిశలో ఉన్న అడుగుగా చెప్పవచ్చు.
రాజకీయ నాయకుల ఫొటోల కంటే విద్యార్థుల ఫొటోలు
ప్రభుత్వ విద్యార్థులు సాధించిన విజయాలను ప్రచారం చేసేటప్పుడు రాజకీయ నాయకుల ఫొటోల కంటే విద్యార్థుల ఫొటోలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలన్న లోకేష్ వ్యాఖ్య మరొక ఆసక్తికరమైన అంశం.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల విజయాన్ని రాజకీయ ప్రచారంగా కాకుండా విద్యార్థుల విజయంగా చూపించడం ద్వారా తల్లిదండ్రుల్లో ప్రభుత్వ విద్యపై నమ్మకం పెంచే అవకాశం ఉంటుంది. చివరికి పాఠశాల ఎవరి పేరుతో ఉందన్నది కాదు.. అక్కడి నుంచి ఎంతమంది ప్రతిభావంతులు బయటకు వస్తున్నారన్నదే విద్యా వ్యవస్థకు అసలు కొలమానం.
విద్య అంటే ఉద్యోగం కోసం మాత్రమే కాదు
విద్యార్థులు చదువుతో పాటు జనరల్ నాలెడ్జ్, సమకాలీన అంశాలు, సాంకేతిక రంగంలో వస్తున్న మార్పులపై అవగాహన పెంచుకోవాలని లోకేష్ సూచించడం నేటి పరిస్థితుల్లో మరింత అవసరం.
కృత్రిమ మేధస్సు నుంచి డిజిటల్ ఎకానమీ వరకు ప్రపంచం వేగంగా మారుతున్న సమయంలో కేవలం పాఠ్యపుస్తకాల పరిజ్ఞానం సరిపోదు. ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం, ప్రశ్నించే అలవాటు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, సామాజిక బాధ్యత—ఇవన్నీ విద్యలో భాగం కావాలి.
అందుకే ‘ఉద్యోగం సంపాదించాలి’ అనే లక్ష్యాన్ని దాటి ‘సమాజానికి ఉపయోగపడాలి’ అనే ఆలోచనను విద్యార్థుల్లో పెంచాలన్న లోకేష్ సందేశం ప్రస్తుత తరానికి అవసరమైన సందేశమే.
‘సమాజమే దేవాలయం.. ప్రజలే దేవుళ్లు’
విద్యార్థి అడిగిన దేవుడికి సంబంధించిన ప్రశ్నకు లోకేష్ ఇచ్చిన సమాధానం ఈ కార్యక్రమానికి ఒక సామాజిక కోణాన్ని తీసుకొచ్చింది. “సమాజమే దేవాలయం.. ప్రజలే దేవుళ్లు” అనే భావనను ఆయన విద్యార్థుల ముందు ఉంచారు.
రాజకీయ నాయకుడి ప్రసంగంలో ఈ మాటలు సాధారణ నినాదంగా మిగిలిపోకుండా, ప్రతి ఒక్కరూ తమకు చేతనైనంత సహాయం సమాజానికి చేయాలనే ఆలోచనతో అనుసంధానించడమే ఇందులోని ముఖ్యమైన అంశం.
ప్రజాసేవ అంటే కేవలం పదవిలో ఉండటం కాదు. తమ వృత్తిలో నిజాయితీగా పనిచేయడం, ఇతరులకు అవకాశాలు కల్పించడం, సమాజంలోని బలహీన వర్గాలకు అండగా నిలవడం కూడా ప్రజాసేవలో భాగమే.
విద్యా సంస్కరణలకు రాజకీయ సంకల్పం అవసరం
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలంటే కేవలం పాఠశాల భవనాలను మార్చడం సరిపోదు. మౌలిక వసతులతో పాటు ఉపాధ్యాయుల నైపుణ్యం, విద్యార్థుల అభ్యసన సామర్థ్యం, డిజిటల్ విద్య, క్రీడలు, ఆరోగ్యం, తల్లిదండ్రుల భాగస్వామ్యం—అన్నింటినీ సమగ్రంగా చూడాల్సి ఉంటుంది.
ఈ విస్తృత దృక్పథంతో ముందుకు వెళ్లేందుకు రాజకీయ సంకల్పం కూడా అవసరం. విద్యా శాఖ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న నారా లోకేష్ పాఠశాలలను సందర్శించడం, విద్యార్థులతో నేరుగా మాట్లాడటం, వారి సమస్యలను తెలుసుకోవడం వంటి చర్యలు పాలనను తరగతి గది స్థాయికి తీసుకెళ్లే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తున్నాయి.
చంద్రంపెంపాలెం పాఠశాల ఒక నమూనా మాత్రమే. ఇలాంటి మోడళ్లను రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విస్తరించగలిగితే ప్రభుత్వ పాఠశాలలపై తల్లిదండ్రుల విశ్వాసం మరింత పెరగవచ్చు.
నాయకుడి అసలు విజయం.. తదుపరి తరం విజయంలోనే
నారా లోకేష్ విద్యార్థులతో తన బాల్య అనుభవాలను పంచుకోవడం, తల్లి నేర్పిన క్రమశిక్షణను గుర్తుచేసుకోవడం, తన కుమారుడు దేవాన్ష్‌తో క్రికెట్ ఆడే విషయాన్ని సరదాగా చెప్పడం వంటి అంశాలు కార్యక్రమాన్ని అధికారిక సమావేశం నుంచి విద్యార్థులతో ఒక ఆత్మీయ సంభాషణగా మార్చాయి. అదే సమయంలో రాజకీయాల్లోకి రావడానికి కారణం, ప్రజాసేవపై తన ఆలోచన, యువత రాజకీయాల్లోకి రావాల్సిన అవసరం వంటి అంశాలను వివరించడం ద్వారా విద్యార్థులకు రాజకీయ వ్యవస్థపై ఒక అవగాహన కల్పించే ప్రయత్నం చేశారు.
ఎన్నికలు గెలవడం ఒక రాజకీయ నాయకుడి తక్షణ విజయం కావచ్చు. కానీ ఒక రాష్ట్రంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్యార్థి మంచి విద్య పొంది, తన ప్రతిభతో ప్రపంచ స్థాయిలో నిలబడేలా చేయడం మాత్రం దీర్ఘకాలిక విజయం.
ఆ దిశగా ప్రభుత్వ పాఠశాలలను ఆధునికీకరించడం, క్రీడలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, బాలికలకు అవకాశాలు పెంచడం, విద్యార్థులతో నేరుగా సంభాషించడం వంటి చర్యలు ఒక పెద్ద విద్యా మార్పుకు పునాది కావచ్చు.
చంద్రంపాలెం పాఠశాల ఇప్పుడు కేవలం కొత్త భవనంగా కనిపించకూడదు. “ప్రభుత్వ పాఠశాల కూడా మా పిల్లల భవిష్యత్తుకు మంచి వేదికే” అనే నమ్మకాన్ని తల్లిదండ్రుల్లో కలిగించే కేంద్రంగా మారాలి.
అదే జరిగితే ‘ప్రాజెక్ట్ చంద్రా’ ఒక పాఠశాల ప్రాజెక్ట్‌గా కాకుండా.. ప్రభుత్వ విద్యపై విశ్వాసాన్ని పునర్నిర్మించే ఒక ఆలోచనగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. సమాజమే దేవాలయం.. ప్రజలే దేవుళ్లు అన్న సందేశంతో విద్యార్థుల ముందుకు వచ్చిన నారా లోకేష్‌కు ఎదురుగా ఉన్న అసలు సవాలు కూడా అదే—ప్రతి ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్యార్థి భవిష్యత్తును మెరుగుపరచడం. ఆ లక్ష్యం ఎంత దూరం చేరుతుందోనే ఈ విద్యా ప్రయాణానికి అసలు కొలమానం.
